Kontrast
Czcionka

Kościół pw. św. Mikołaja Biskupa w Szaradowie

Data budowy kościoła: 1838

Ołtarz w Szaradowie wygląda niczym bogato dekorowana scena teatralna. Dlaczego rzeźbiarz zdecydował się na takie rozwiązanie artystyczne? Czemu miało to służyć?

W ołtarzu – niczym na scenie – stoi postać św. Mikołaja. Związana jest z nim ciekawa legenda, w której ważną rolę odgrywają trzy złote kule. Co łączyło je ze św. Mikołajem?

W bocznym ołtarzu znajduje się rzeźba Archanioła Rafała. Co oznacza jego imię i dlaczego jego charakterystycznym atrybutem jest wielka ryba?

Wyposażenie kościoła stanowi tron celebransa. Skąd się wziął, czemu służy i kto może na nim zasiadać?

Zobacz zabytki Efekty projektu Galeria

Zabytki drewniane
Kościół pw. św. Mikołaja Biskupa w Szaradowie

Patronem wcześniej opisywanego kościoła w Ślesinie oraz kościoła w Szaradowie jest św. Mikołaj. Cieszy się on bardzo dużą popularnością – wierni wzywają jego wspomożenia w każdej potrzebie. Najstarsze zapiski o św. Mikołaju dowodzą, iż żył na przełomie III i IV wieku i był biskupem z Miry. Wsławił się cudami oraz pomocą biednym i potrzebującym. Był dzieckiem szlachetnych, bogatych i pobożnych rodziców. Dorastając, wyrzekł się kobiet, rozrywek, polityki i handlu. Zamiast tego poświęcił się pobożności.

 

Mikołaj został przedstawiony w stroju biskupim oraz z tacą w ręku, na której znajdują się trzy złote kulki. Atrybut ten wywodzi się z legendy o św. Mikołaju i trzech córkach sąsiada. Sąsiad był chciwy i urągał Bogu, za co został ukarany utratą majątku. W efekcie mężczyzna nie miał posagu dla swoich córek, zatem chciał sprzedać je do domu publicznego. Wówczas Mikołaj postanowił uratować dziewczyny i wrzucał przez okno ich domu sakiewki z pieniędzmi. Dzięki temu dwie z nich szczęśliwie zostały wydane za mąż. Dopiero gdy sąsiad pozostał sam z trzecią córką, postanowił zainteresować się, kto jest taki hojny. Odkrywszy prawdę, zawstydzony podziękował Mikołajowi.

Najstarsze elementy ołtarza głównego powstały w XVII i XVIII wieku. Dominującym nurtem w sztuce był wówczas barok. Charakteryzował się on stosowaniem kontrastów – w dziełach łączono to, co realne, z pozorami, żarliwą religijność i ascezę z wystawnością i przepychem. Artyści odwoływali się do patosu i iluzji, by stworzyć dzieła oszałamiające swą wielkością i działające na różne zmysły widza. Zabiegiem stosowanym przez barokowych artystów była teatralizacja, szczególnie widoczna w przypadku ołtarza. Św. Mikołaj znajdujący się w centralnym przedstawieniu, stoi niczym na scenie obramowanej po bokach złotą kotarą.

Piękno i bogactwo przedstawień charakterystyczne dla okresu baroku wynikały między innymi z programu kontrreformacji. Zmysły modlącego się w kościele poddawane były mistycznym doznaniom poprzez dzieła sztuki, tworzone przez artystę tchniętego „Bożą Iskrą”. Oddawały one jego doświadczenie, talent, ale również żarliwą wiarę.

Najbardziej zadziwiającym elementem dekoracyjnym ołtarza głównego jest paludament. Są to wykonane w drewnie i pokryte złotem dekoracje naśladujące udrapowaną tkaninę. Z góry i z dołu podtrzymują je małe aniołki zwane puttami. Taki rodzaj symboliki jest doskonałym przykładem teatralizacji, rodzajem udawania, zakrywania pewnej tajemnicy, tak charakterystycznych dla epoki baroku.

W ołtarzu bocznym najważniejszym przedstawieniem jest św. Antoni Padewski. Po bokach obrazu umieszczone zostały rzeźby archaniołów: Michała i Rafała.

Archanioł Rafał jest rzadko prezentowany w dziełach sztuki. Znany jest w tradycji żydowskiej i chrześcijańskiej, a jego imię oznacza „Bóg uzdrawia”. Postać ta występuje w Biblii w Księdze Tobiasza jako posłaniec boski chroniący przed zagrożeniami i opiekun w podróży. We wspomnianej księdze opisana została historia Tobiasza i jego syna o tym samym imieniu. Młody Tobiasz wysłany został przez ojca po odbiór zdeponowanych u przyjaciela pieniędzy. W czasie podróży towarzyszył mu archanioł Rafał. Strzegł go przed niebezpieczeństwami. Jednym z nich była wielka ryba z rzeki Tygrys (stąd atrybut Archanioła przedstawionego na ołtarzu), a innym demon, który opanował jego krewną i przyszłą żonę. Anioł nakazał złapać rybę i wyjąć z niej żółć, serce i wątrobę. Posłużyły one Tobiaszowi jako lekarstwo w uzdrowieniu niewidomego ojca, a także do wygnania demona z kobiety, którą później poślubił. Młody Tobiasz szczęśliwie powraca do domu, a Rafał daje się wreszcie poznać jako anioł.

Archanioł jest narzędziem działającej Opatrzności Bożej, opiekunem podróżujących, orędownikiem w chorobach, Aniołem Stróżem.Rafale, prowadź nas ścieżkami,
Co wiodą prosto do niebiosów.
Zachowaj nas od chorób ciała,
I zdrowie przynieś naszym duszom.

 

 

 

 

Tron celebransa to element wyposażenia kościoła służący przewodniczącemu liturgii. Umieszczany jest w prezbiterium, czyli miejscu w kościele przeznaczonym dla celebransa i służby liturgicznej. Jest elementem sedilli, szeregu siedzeń, niejednokrotnie bardzo bogato zdobionych i umieszczanych przy ścianie prezbiterium. Z czasem upodobniły się one do tronu, zwłaszcza te przeznaczone dla głównego kapłana przewodniczącego liturgii. Siada on na nim podczas śpiewów liturgicznych lub czytań. Odnowiona liturgia wymaga, żeby siedzenia celebransa i jego asysty były usytuowane tak, aby wierni widzieli, że przewodzi wspólnocie.

Galeria zdjęć
Kościół pw. św. Mikołaja Biskupa w Szaradowie

Informacje praktyczne

Kościół pw. św. Mikołaja Biskupa w Szaradowie

www.szaradowo.pl

Adres

Szaradowo 9, 89-200 Szubin
tel.: 52 384 84 08

Msze święte

w niedzielę: 8.00, 10.00, 11.30

w święta zniesione:
8.00, 10.00, 17.00 (zimą), 18.00 (latem)

w dni powszednie:
17.00 (zimą), 18.00 (latem)

Daty odpustów

Św. Mikołaja: 6 grudnia

Matki Boskiej Różańcowej: 7 października

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego