Kontrast
Czcionka

Kościół pw. św. Michała Archanioła we Wtelnie

Data budowy kościoła: 1785-1787

Budowa drewnianego ołtarza wymagała cierpliwości i talentu – bo był to długi i skomplikowany proces – oraz wiedzy – ponieważ ołtarz musiał zawierać w sobie obowiązkowe elementy. Jak zatem powstawały ołtarze? Z jakich części się składają?

W bocznym ołtarzu u stóp Matki Boskiej z Dzieciątkiem klęczą postaci dwóch świętych o niezwykłym życiorysie. Kim są i jakie mieli zasługi?

Chrzcielnica to niezwykle ważny obiekt sacrum dla wszystkich wiernych. Aby podkreślić jej znaczenie, rzeźbiarze nadawali jej różne formy. Ta we Wtelnie jest bardzo dekoracyjna i pełna symboliki.

Zobacz zabytki Efekty projektu Galeria

Zabytki drewniane
Kościół pw. św. Michała Archanioła we Wtelnie

Zbudowany blisko 250 lat temu ołtarz w kościele we Wtelnie reprezentuje styl barokowy. Jego budowa składała się z kilku etapów. Najważniejsze było pozyskanie materiału: drewno powinno być odpowiednio sezonowane (musiało po ścięciu poleżeć kilka miesięcy, a nawet lat). Kolejnym procesem było usuwanie sęków i eliminowanie wszelkich nierówności. Następnie na wygładzoną powierzchnię nanoszono zaprawę klejowo-kredową bądź klejowo-kazeinową. Na niej naklejano ozdobne elementy, a następnie całość polichromowano, czyli malowano. Chcąc podkreślić szlachetność ołtarza, jego powierzchnie pokryto cienkimi imitacjami żyłkowań. Zdobienie to nazywa się marmoryzacją, gdyż widoczne żyłki charakterystyczne były dla marmuru. Zabieg ten podnosił wartość ołtarza, który wyglądał, jakby był wykonany ze szlachetnego kamienia.

Mensa – płyta na nóżkach, często w kształcie skrzyni lub sarkofagu, pokryta trzema obrusami lnianymi, przypominającymi białe prześcieradła, którymi owinięte było ciało Chrystusa w grobie.

Sepulcrum – (z języka łacińskiego – ‘grób’) miejsce przeznaczone na relikwie zamknięte w metalowej puszce. W mensach drewnianych relikwie umieszczane były w tzw. portatylu, czyli przenośnym kamieniu ołtarzowym z marmuru lub alabastru.

Relikwie – złożone w ołtarzu powinny pochodzić z kości przynajmniej dwóch świętych, w tym co najmniej jedna z ciała męczennika.

Antepedium – ozdobna dolna część mensy ołtarzowej, pokryta malowidłami bądź płaskorzeźbiona (np. ze scenami z życia świętego patrona).

Tabernakulum – bogato zdobiona szafka, służąca do przechowywania konsekrowanych Hostii – centralny punkt kościoła, stanowi nawiązanie do Arki Przymierza (łacińskie tabernaculum – ‘namiot’; właśnie w namiocie Izraelici przechowywali Arkę).

Retabulum – rodzaj nastawy umieszczanej na ołtarzu; były to zazwyczaj dzieła malarskie, rzeźbiarskie bądź złotnicze, ujęte w dekorowane ramy naśladujące detale architektoniczne.

Zwieńczenie – najwyższa dekorowana część ołtarza, ustawiona na jego szczycie.

Do wyposażenia powstałego w późniejszym okresie należy ołtarz boczny w kaplicy północnej. Zbudowano go ok. 1863 r. w stylu neorokokowym. Głównym jego przedstawieniem jest Matka Boża ofiarowującą różaniec św. Dominikowi i św. Katarzynie ze Sieny. W zakonie dominikanów modlitwa różańcowa ma szczególne znaczenie. Według legendy założyciel dominikanów, Dominik Guzman, otrzymać miał różaniec od Matki Bożej w objawieniu, którego doświadczył. Jednym z przesłań przekazanych w czasie objawień była prośba o nieustanną modlitwę różańcową.

Św. Dominik w XIII wieku założył kaznodziejski zakon dominikanów. Zakonnik odznaczał się wielką prawością obyczajów, niezwykłą żarliwością w sprawach Bożych oraz niezachwianą równowagą ducha. Oszczędny w słowach, rozmawiał z Bogiem na modlitwie albo o Nim z bliźnimi. Żył nader surowo i bardzo cierpliwie znosił wszelkie przeciwności i upokorzenia. Głównym celem założonego przez niego zakonu było głoszenie słowa Bożego. Założyciel wymagał od zakonników ścisłego ubóstwa, panowania nad sobą i daleko idącego posłuszeństwa. Kapituła generalna zatwierdziła, że zakon nie może posiadać na własność żadnych dóbr, ale ma żyć wyłącznie z ofiar. W ten sposób wszedł do rodziny zakonów mendykanckich (żebrzących), jakimi byli w XIII wieku franciszkanie, augustianie i inni. Ostatnie słowa Dominika brzmiały: „Miejcie miłość, strzeżcie pokory i nie odstępujcie od ubóstwa”.

Św. Katarzyna ze Sieny żyła w XIV wieku i od najwcześniejszych lat poświęciła swoje życie Chrystusowi. Była życzliwa i łagodna, skłonna do usług i posłuszeństwa. Wstąpiła do Sióstr od Pokuty św. Dominika (tercjanek dominikańskich) w Sienie. Prowadziła surowe życie, pełne modlitwy, pokuty i posługiwania trędowatym. Często biczowała się do krwi. Stała się mistyczką, a Chrystus dokonał z nią mistycznych zaślubin, zostawiając jako ich znak obrączkę. W imieniu Zbawiciela pisała do najznakomitszych ówczesnej Europy. Przeciwnicy oskarżyli ją o herezję, w wyniku czego stanęła przed inkwizycją, która jednak nie dopatrzyła się w jej postawie błędu. Katarzyna wróciła do Sieny, która nawiedzona została przez dżumę. Święta opiekowała się chorymi, a w nagrodę obdarzona została stygmatami w postaci krwawych promieni. Była orędowniczką pokoju i mediatorką, domagała się od papieży powrotu do Rzymu z Awinionu. Za wkład w zjednoczenie Kościoła papież uznał ją za patronkę Rzymu (drugą po św. Piotrze), została również patronką Italii (drugą po św. Franciszku z Asyżu), a w XX wieku współpatronką Europy.

Wtelno: kościół pw. św. Michała Archanioła

Miłosierdzie Boże objawia się poprzez możliwość zmazania grzechu pierworodnego w akcie przyjęcia chrztu świętego. Przystąpienie do tego sakramentu odbywa się przy chrzcielnicy, która jest niezbędnym elementem wyposażenia każdego kościoła. Ta we Wtelnie wyróżnia się spośród innych swoją formą. Liczy już sobie – podobnie jak ołtarz – blisko 250 lat. Ma kształt kielicha, który składa się z czaszy z pokrywą, trzonu oraz stopy. Na czaszy umieszczona została otwarta księga z krzyżem. Chrzcielnicę dodatkowo wzbogacono zapleckiem (rodzajem ozdobnej ścianki), w którego górnej części znajduje się scena chrztu Chrystusa.

„Wtedy przyszedł Jezus z Galilei nad Jordan do Jana, żeby przyjąć chrzest od niego. Lecz Jan powstrzymał Go, mówiąc: ››To ja potrzebuję chrztu od Ciebie, a Ty przychodzisz do mnie?‹‹. Jezus mu odpowiedział: ››Pozwól teraz, bo tak godzi się nam wypełnić wszystko, co sprawiedliwe‹‹. Wtedy mu ustąpił. A gdy Jezus został ochrzczony, natychmiast wyszedł z wody. A oto otworzyły Mu się niebiosa i ujrzał Ducha Bożego zstępującego jako gołębicę i przychodzącego na Niego. Głos z nieba mówił: ››Ten jest mój Syn umiłowany, w którym mam upodobanie‹‹”. (Ewangelia św. Mateusza)

Galeria zdjęć
Kościół pw. św. Michała Archanioła we Wtelnie

Informacje praktyczne

Kościół pw. św. Michała Archanioła we Wtelnie

Adres

ul. Kościelna 2, 86-011 Wtelno
tel.: 52 382 83 22

Msze święte

w niedzielę: 8.00, 10.00, 11.30

w święta zniesione: 10.00, 18.00

w dni powszednie:
17.00 (zimą), 18.00 (latem)

Daty odpustów

Św. Michała Archanioła: 29 września

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego